Badania przesiewowe w profilaktyce raka jelita grubego

Rak jelita grubego jest drugim co do częstości występowania nowotworem złośliwym w Polsce u mężczyzn i trzecim u kobiet. Rocznie stwierdza się około 13 000 zachorowań, a w ostatnich latach zaznacza się tendencja wzrostowa. Celem badań przesiewowych jest wykrycie raka we wczesnym stadium zaawansowania, jak również wykrycie i usunięcie polipów gruczołowych (gruczolaków) uważanych za stany przedrakowe.

Metodami skriningu raka jelita grubego są:
1. Sigmoidoskopia
2. Kolonoskopia
3. Badanie kału na obecność krwi utajonej metodą klasyczną lub immunochemiczną
4. Wlew doodbytniczy metodą podwójnego kontrastu.

Opierając się na założeniu, że każdy bezobjawowy rak podkrwawia, a małe ilości krwi w stolcu można wykrywać metodami chemicznymi, wprowadzono do badań skriningowych test na obecność krwi utajonej w kale. Główną zaletą tego testu jest niski koszt, szybkość i łatwość wykonywania, natomiast wadą niska czułość.

Niska czułość tej próby wynika z faktu, że
- nie wszystkie guzy krwawią,
- zmiany krwawią okresowo,
- krew jest nierównomiernie rozmieszczona w stolcu,
- większość gruczolaków nie krwawi.

U 1-5% osób badanych w kierunku obecności krwi utajonej w kale wynik testu jest dodatni; u około 10% z nich stwierdza się raka inwazyjnego, a u 20-30% gruczolaka.

Sigmoidoskopia pozwala na wykrycie 25-35% polipów w badaniu endoskopowym sztywnym i do 65-75% polipów w badaniu giętkim fiberoskopem. Sigmoidoskopia obniża ryzyko śmierci z powodu raka jelita grubego o 60-70% w porównaniu do grupy nieobjętej badaniem skriningowym.

Najnowsze propozycje badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego zakładają wykonywanie testu na obecność krwi utajonej w kale co 1-2 lata oraz sigmoidoskopii co 5-10 lat.

O ile objęcie endoskopowymi badaniami przesiewowymi całej populacji po 50 rż. jest obecnie niemożliwe, skrining tego rodzaju powinien być bezwzględnie prowadzony w następujących sytuacjach:

1. U osób, których krewni I stopnia lub dwóch krewnych II stopnia miało raka jelita grubego

2. U osób po operacji z powodu raka jelita grubego

3. U osób po polipektomii (usunięcie polipów jelita grubego)

4. U osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego i chorobą Leśniowskiego-Crohna

5. U osób z dodatnią próbą na obecność krwi w kale

6. U osób z rodzin, gdzie występuje wrodzona polipowatość gruczolakowata lub zespół Lyncha (dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością).

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.

Serwis nowotworowe.pl ma charakter edukacyjno-informacyjny, jego lektura nie zastępuje porady lekarskiej.
Copyright © nowotworowe.pl Kopiowanie artykułów lub ich fragmentów bez pisemnej zgody jest zabronione.