Efekty biologiczne promieniowania w radioterapii

W momencie pochłonięcia promieniowania jonizującego w guzie nowotworowym i otaczających go zdrowych tkankach dochodzi do szeregu reakcji fizycznych, chemicznych i w konsekwencji procesów biologicznych, które wywołują efekt kliniczny, np. regresję guza, zwłóknienie w tkance zdrowej, wtórny nowotwór popromienny.

Promieniowanie jonizujące wzbudza wtórne elektrony, które rozbijają wiązania w cząsteczkach DNA i innych metabolicznie ważnych strukturach cytoplazmatycznych. Zmiany te wywołują przejściowe (możliwe do naprawy) lub trwałe zaburzenia czynności komórek. Trwałe uszkodzenia komórki prowadzą do trwałej utraty zdolności do rozplemu (tzw. wyjałowienie). Pozbawienie tej zdolności wszystkich komórek uczestniczących w cyklu mitotycznym (podział komórek) oraz posiadających zdolność do rozplemu skutkuje miejscowym wyleczeniem. Komórki, które trwale straciły zdolność do rozplemu, nigdy nie spowodują nawrotu choroby i ostatecznie zginą. Taki sam efekt w tkankach zdrowych może spowodować ciężkie powikłanie popromienne (np. martwicę).

Biologiczne działanie promieniowania jonizującego ma charakter losowy, co oznacza, że takie same dawki promieniowania "zabijają" zawsze ten sam odsetek komórek nowotworowych, a nie taką samą ich liczbę. Jeżeli określonej dawce odpowiada tzw. wskaźnik wyjałowienia 0,5 (połowa komórek ginie, a połowa przeżywa), to po jej podaniu spośród 10 komórek zginie 5.

Dawka lecząca promieniowania


Dawka lecząca to taka dawka promieniowania, od której zależy prawdopodobieństwo miejscowego wyleczenia. Jeżeli dawkę, której odpowiada, np. 90% prawdopodobieństwo wyleczenia, zastosuje się u 100 chorych na nowotwór tego samego typu, w tej samej lokalizacji i stopniu zaawansowania, to wyleczonych zostaje 90 chorych (wszystkie komórki zginą), a u pozostałych 10 chorych, w wyniku przeżycia jednej lub więcej komórek nowotworowych, dojdzie do wznowy procesu nowotworowego.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.

Zobacz pytania do lekarza na Forum Nowotwory | Dodaj swoje pytanie »
  • Rak płaskonabłonkowy jamy ustnej - badania

    Bartosz: Witam, Mam pytanie czy spotkaliście się kiedyś z badaniami prowadzonymi przez firmę Pratia? Ich najnowsze działania dotyczą walki z rakiem płaskonabłonkowym jamy ustnej lub gardła u osób w okolicach 70 roku życia i z przeciwwskazaniami do chemiotera...

    Mateusz: Też bym się chciał dowiedzieć czegoś więcej, bo mam chorą babcię, która prawdopodobnie by się kwalifikowała do tego. Ale z jedną rzeczą się pomyliłeś, badania prowadzi inna firma. Clinmed, taka mała różnica :-)...

  • Test in vitro wykrywający nowotwór

    Aga: Cześć Czy ktoś już używał test z moczu https://sintrex.pl/pl/p/Sintrex-tester-do-wczesnego-wykrywania-chorob-nowotworowych/1 Jaka skuteczność ?...

    Agnieszka: Test ten służy do rozpoznawania/monitorowania bardzo specyficznego typu nowotworów tzw. neuroendokrynnych - np. rakowiaka (dość rzadko wystepujących). Nie ma zastosowania do innych o wiele częściej występujących nowotworów....

  • Prawdopodobnie jest lek na raka

    Beata: Z najnowszych badan w Niemczech wynika ze prawdopodobnie jest lek na raka.Przez zupelny przypadek w laboratorium odkryto ze znany Methadon w polaczeniu z chemiaterapia niszczy komorki rakowe!.Setki osob przyjezdza do lekarzy paliatywnych w Niemiecze...

    Kina: To dopiero byłby news....