Efekty biologiczne promieniowania w radioterapii
W momencie pochłonięcia promieniowania jonizującego w guzie nowotworowym i otaczających go zdrowych tkankach dochodzi do szeregu reakcji fizycznych, chemicznych i w konsekwencji procesów biologicznych, które wywołują efekt kliniczny, np. regresję guza, zwłóknienie w tkance zdrowej, wtórny nowotwór popromienny.
Promieniowanie jonizujące wzbudza wtórne elektrony, które rozbijają wiązania w cząsteczkach DNA i innych metabolicznie ważnych strukturach cytoplazmatycznych. Zmiany te wywołują przejściowe (możliwe do naprawy) lub trwałe zaburzenia czynności komórek. Trwałe uszkodzenia komórki prowadzą do trwałej utraty zdolności do rozplemu (tzw. wyjałowienie). Pozbawienie tej zdolności wszystkich komórek uczestniczących w cyklu mitotycznym (podział komórek) oraz posiadających zdolność do rozplemu skutkuje miejscowym wyleczeniem. Komórki, które trwale straciły zdolność do rozplemu, nigdy nie spowodują nawrotu choroby i ostatecznie zginą. Taki sam efekt w tkankach zdrowych może spowodować ciężkie powikłanie popromienne (np. martwicę).
Biologiczne działanie promieniowania jonizującego ma charakter losowy, co oznacza, że takie same dawki promieniowania "zabijają" zawsze ten sam odsetek komórek nowotworowych, a nie taką samą ich liczbę. Jeżeli określonej dawce odpowiada tzw. wskaźnik wyjałowienia 0,5 (połowa komórek ginie, a połowa przeżywa), to po jej podaniu spośród 10 komórek zginie 5.
Dawka lecząca promieniowania
Dawka lecząca to taka dawka promieniowania, od której zależy prawdopodobieństwo miejscowego wyleczenia. Jeżeli dawkę, której odpowiada, np. 90% prawdopodobieństwo wyleczenia, zastosuje się u 100 chorych na nowotwór tego samego typu, w tej samej lokalizacji i stopniu zaawansowania, to wyleczonych zostaje 90 chorych (wszystkie komórki zginą), a u pozostałych 10 chorych, w wyniku przeżycia jednej lub więcej komórek nowotworowych, dojdzie do wznowy procesu nowotworowego.
Milena Szewruk
Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.
Czy kolczyk w języku może wywołać nowotwór?
Iza: Witam, czy kolczyk w języku może wywołać nowotwór w jamie ustanej ?...
medicus: Nie stwierdza się takiej zależności w literaturze medycznej....
Czy włókniak płuc jest zaraźliwy?
czy włókniak płuc jest zarażli: Czy włókniak płuc jest zaraźliwy?...
medicus: Absolutnie nie....
Nowotwór a zatkane uszy
leszek: Witam ,od 3 tygodni mam zatkane prawe ucho,brałem krople do ucha i do nosa i nic mi nie pomogło.laryngolog kazał mi zrobić usg szyj.wszystko jest ok oprucz powiększonych węzłów chłonnych - jeden ma 2,3 cm.dostałem antybiotyk i brałem go 10 dni.ucho m...
medicus: Radzę z tym problemem udać się na konsultację do onkologa. Jeśli laryngolog nie stwierdza stanów zapalnych w zakresie gardła i zatok węzły chłonne nie powinny być aż tak znacznie powiększone. Może okazać się konieczne pobranie węzła chłonnego celem j...