Efekty biologiczne promieniowania w radioterapii

W momencie pochłonięcia promieniowania jonizującego w guzie nowotworowym i otaczających go zdrowych tkankach dochodzi do szeregu reakcji fizycznych, chemicznych i w konsekwencji procesów biologicznych, które wywołują efekt kliniczny, np. regresję guza, zwłóknienie w tkance zdrowej, wtórny nowotwór popromienny.

Promieniowanie jonizujące wzbudza wtórne elektrony, które rozbijają wiązania w cząsteczkach DNA i innych metabolicznie ważnych strukturach cytoplazmatycznych. Zmiany te wywołują przejściowe (możliwe do naprawy) lub trwałe zaburzenia czynności komórek. Trwałe uszkodzenia komórki prowadzą do trwałej utraty zdolności do rozplemu (tzw. wyjałowienie). Pozbawienie tej zdolności wszystkich komórek uczestniczących w cyklu mitotycznym (podział komórek) oraz posiadających zdolność do rozplemu skutkuje miejscowym wyleczeniem. Komórki, które trwale straciły zdolność do rozplemu, nigdy nie spowodują nawrotu choroby i ostatecznie zginą. Taki sam efekt w tkankach zdrowych może spowodować ciężkie powikłanie popromienne (np. martwicę).

Biologiczne działanie promieniowania jonizującego ma charakter losowy, co oznacza, że takie same dawki promieniowania "zabijają" zawsze ten sam odsetek komórek nowotworowych, a nie taką samą ich liczbę. Jeżeli określonej dawce odpowiada tzw. wskaźnik wyjałowienia 0,5 (połowa komórek ginie, a połowa przeżywa), to po jej podaniu spośród 10 komórek zginie 5.

Dawka lecząca promieniowania


Dawka lecząca to taka dawka promieniowania, od której zależy prawdopodobieństwo miejscowego wyleczenia. Jeżeli dawkę, której odpowiada, np. 90% prawdopodobieństwo wyleczenia, zastosuje się u 100 chorych na nowotwór tego samego typu, w tej samej lokalizacji i stopniu zaawansowania, to wyleczonych zostaje 90 chorych (wszystkie komórki zginą), a u pozostałych 10 chorych, w wyniku przeżycia jednej lub więcej komórek nowotworowych, dojdzie do wznowy procesu nowotworowego.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.

Zobacz pytania do lekarza na Forum Nowotwory | Dodaj swoje pytanie »
  • Pomoc osobom chorym onkologicznie po 60. roku życia

    wygraj zdrowie: Stowarzyszenie *Wygraj Zdrowie* zaprasza do udziału w projekcie współfinansowanym przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej pod nazwą *Moja wiedza - moje zdrowie*. Jest to program pomocy dla osób chorych onkologicznie, które ukończyły 60 rok życ...

    wygraj zdrowie: Przypominamy o możliwości skorzystania z pomocy u wybranych specjalistów w ramach zajęć grupowych - warsztatowych lub konsultacji indywidualnych. Projekt trwa do połowy grudnia 2015 r....

  • Program pomocy osobom chorym onkologicznie i ich rodzinom

    Wygraj Zdrowie: Stowarzyszenie *Wygraj Zdrowie* zaprasza do udziału w projekcie współfinansowanym przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej pod nazwą *Razem po zdrowie*. Jest to program pomocy dla osób chorych onkologicznie i ich rodzin. W ramach projektu Stowa...

    Wygraj Zdrowie: Szanowni Państwo, przypominamy o możliwości uczestniczenia w warsztatach grupowych lub skorzystania z porad u wybranych specjalistów. Projekt trwa do połowy grudnia 2015 roku....

  • Rak zoladka, przezuty do watroby i pepka

    Bartosz: Czesc! Na wstepie przepraszam, za brak polskich liter, ale w tej chwili nie moge sie nimi poslugiwac. Pisze ten wpis nie po to, zeby wiedziec, jak pomoc bliskiej mi osobie, bo niestety juz nie zyje. Teraz pomaga jej tylko pamiec i modlitwa. Pisze...

    Robert: Podiadam olej nr tel 507938691...