Efekty biologiczne promieniowania w radioterapii

W momencie pochłonięcia promieniowania jonizującego w guzie nowotworowym i otaczających go zdrowych tkankach dochodzi do szeregu reakcji fizycznych, chemicznych i w konsekwencji procesów biologicznych, które wywołują efekt kliniczny, np. regresję guza, zwłóknienie w tkance zdrowej, wtórny nowotwór popromienny.

Promieniowanie jonizujące wzbudza wtórne elektrony, które rozbijają wiązania w cząsteczkach DNA i innych metabolicznie ważnych strukturach cytoplazmatycznych. Zmiany te wywołują przejściowe (możliwe do naprawy) lub trwałe zaburzenia czynności komórek. Trwałe uszkodzenia komórki prowadzą do trwałej utraty zdolności do rozplemu (tzw. wyjałowienie). Pozbawienie tej zdolności wszystkich komórek uczestniczących w cyklu mitotycznym (podział komórek) oraz posiadających zdolność do rozplemu skutkuje miejscowym wyleczeniem. Komórki, które trwale straciły zdolność do rozplemu, nigdy nie spowodują nawrotu choroby i ostatecznie zginą. Taki sam efekt w tkankach zdrowych może spowodować ciężkie powikłanie popromienne (np. martwicę).

Biologiczne działanie promieniowania jonizującego ma charakter losowy, co oznacza, że takie same dawki promieniowania "zabijają" zawsze ten sam odsetek komórek nowotworowych, a nie taką samą ich liczbę. Jeżeli określonej dawce odpowiada tzw. wskaźnik wyjałowienia 0,5 (połowa komórek ginie, a połowa przeżywa), to po jej podaniu spośród 10 komórek zginie 5.

Dawka lecząca promieniowania


Dawka lecząca to taka dawka promieniowania, od której zależy prawdopodobieństwo miejscowego wyleczenia. Jeżeli dawkę, której odpowiada, np. 90% prawdopodobieństwo wyleczenia, zastosuje się u 100 chorych na nowotwór tego samego typu, w tej samej lokalizacji i stopniu zaawansowania, to wyleczonych zostaje 90 chorych (wszystkie komórki zginą), a u pozostałych 10 chorych, w wyniku przeżycia jednej lub więcej komórek nowotworowych, dojdzie do wznowy procesu nowotworowego.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.

Zobacz pytania do lekarza na Forum Nowotwory | Dodaj swoje pytanie »

  • Obfita potliwość a czerwienica prawdziwa

    Terea: Mam 62 lata . Od 15 lat choruje na czerwienice. Czy nadmierna a nawet bardzo obfita potliwość tonormalny objaw przy tej chorobie? Co ewentualnie można zrobić by ją zlikwidować....

    medicus: Potliwość raczej nie jest związana z tą chorobą. Raczej to sprawa niezależna. Są leki zmniejszające wydzielanie gruczołów potowych. Najlepiej w tej sprawie skonsultować się z dermatologiem....

  • Niedobór czynnika VII

    Piotr: Chciałem zapytać gdzie można znaleźć informacje na temat niedoboru czynnika VII mój wynik to 67% - norma 70-120% czy to już choroba?...

    medicus: Proszę się tym w ogóle nie przejmować. Taki wynik jest w granicach błędu laboratoryjnego (około 10% normy). Nie ma taki wynik znaczenia klinicznego....

  • Witaminy a nocna napadowa chemoglobinuria

    klonik111: Witam!Chciałam się dowiedzieć czy mozna łykac witaminy mając NOCNĄ NAPADOWĄ CHEMOGLOBINURIĘ?Jakie Pani mogła by polecić witaminy?Co pomoże organizmowi walczyć z tą chorobą?Prócz leków?Z góry dziękuję!Pozdrawiam...

    medicus: Bardzo duże znaczenie ma niedopuszczanie do sytuacji, które mogą wyzwolić napad choroby. Leczenie zależy od stanu chorego. Pacjentom przetacza się koncentrat krwinek czerwonych, uzupełniania żelazo i kwas foliowy, witamina B12. Ponadto zastosowanie z...