Małopłytkowość (trombocytopenia)

Małopłytkowość (trombocytopenia) oznacza liczbę płytek krwi poniżej 150 tys./mm3. To najczęściej występująca nabyta skaza krwotoczna.

Istnieje wiele przyczyn prowadzących do obniżenia wartości płytek krwi (trombocytów) poniżej dolnej granicy normy. W większości przypadków nabyte skazy małopłytkowe wywołane są skróceniem czasu życia krwinek płytkowych (małopłytkowości "obwodowe"). Zwykle zalicza się je do schorzeń immunologicznych. Mowa tu o samoistnej skazie małopłytkowej, trombocytopenii poprzetoczeniowej, polekowej, powstałej w innych reakcjach immunologicznych oraz towarzyszącej różnym schorzeniom.

Drugą grupę nabytych skaz małopłytkowych stanowią małopłytkowości objawowe (zwane również "centralnymi"), wywołane zaburzeniami tworzenia megakariocytów. Przypomnę w tym miejscu, iż trombocyty powstają z dużych komórek zwanych megakariocytami (płytki krwi tworzą się po odfragmentowaniu od megakariocytów). Te komórki towarzyszą chorobom rozrostowym układu krwiotwórczego, jak białaczki czy chłoniaki, bądź są wyrazem nabytej niewydolności układu krwiotwórczego.

Do znacznie rzadszych schorzeń należą skazy małopłytkowe wywołane wrodzonym brakiem produkcji megakariocytów w szpiku. Skazy krwotoczne spowodowane zaburzeniami czynności płytek krwi przy prawidłowej lub nawet zwiększonej ich liczbie zaliczane są do tzw. trombocytopatii.

W małopłytkowościach objawy skazy krwotocznej pojawiają się z chwilą, gdy liczba płytek krwi obniży się do 30 tys./mm3 i mniej. Typową cechą dla trombocytopenii są krwawienia skórno-śluzówkowe. Wybroczyny najobficiej ujawniają się na kończynach i tułowiu, rzadziej na twarzy oraz błonie śluzowej jamy ustnej. Występują także większe podbiegnięcia krwawe, charakterystyczne pierścieniowate wylewy w miejscach nakłuć, jak również nawracające krwawienia z nosa, przewodu pokarmowego, krwiomocz, krwotoki z dróg rodnych u kobiet. Bezpośrednią przyczyną śmierci bywają krwawienia do centralnego układu nerwowego. Nadmierne i obfite są krwawienia po zadraśnięciach i urazach.

W rozpoznaniu istotną rolę odgrywają objawy kliniczne i wyniki badań laboratoryjnych głównie morfologii krwi. Ważne w stawianiu diagnozy jest wykluczenie tzw. małopłytkowości rzekomej (pseudotrombocytopenia), która jest wyłącznie artefaktem laboratoryjnym i wynika z aglutynacji (sklejania się) płytek we krwi pobranej do probówki z EDTA.

EDTA (etyleno-dwuamino-czterooctan) jest głównym antykoagulantem stosowanym do badań hematologicznych. To środek przeciwkrzepliwy hamujący agregację płytek i powstawanie skrzepu. Dopiero pobranie krwi do probówki z inną substancją przeciwkrzepliwą jak heparyna lub cytrynian, wykazuje prawidłową liczbę płytek.

Inne przyczyny pseudotrombocytopenii to: obecność płytek olbrzymich niezliczanych przez analizator, wiązanie płytek z neutrofilami, obecność zimnych aglutynin.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.
2) W. Kawalec, K. Kubicka: "Pediatria".

Zobacz pytania do lekarza na Forum Hematologia | Dodaj swoje pytanie »
  • Zakrzepica żył głębokich i antykoncepcja.

    Justyna: Jestem 3 tyg po cesarskim cięciu po którym prawdopodobnie dostałam zakrzepicy żył głębokich (prawdopodobnie ponieważ moja mama również ją przechodziła i może to być również genetyczne), biorę pół tabletki acenocumarolu. Moje pytanie brzmi, jak mogę z...

    Justyna: po lub w trakcie zakrzepicy.....

  • Podwyższone parametry czerwonokrwinkowe a czerwienica prawdziwa

    danuta: Mam podwyzszone parametry czerwonokrwinkowe.obnizone zelazo-11 i ferrytyne -8 i pozatym innych objawow nie ma,Czy to naprawde czerwienica prawdziwa?...

    taaaaa//////////: idź do hematologa- ten lekarz to stwierdzi...

  • Rokowania przy osteomielofibrozie

    URSZULA: Mój mąż choruje na osteomielofibrozę. Lekarz twierdzi, że w wieku 69 lat nie powinno się dawać szpiku. Mąż 2 tygodnie temu był poddany z tego tytułu radioterapii na powiększoną śledzionę, nie wybrał całej serii a po tygodniu wyniki były tak złe, że p...

    Monika: Witam! U mojej mamy wykryto mielofibrozę gdy miała 60 lat. Już wtedy lekarze nie brali pod uwagę przeszczepu szpiku ze względu na wiek. Leczenie lekami nie przynosiło rezultatów. 3 miesiące temu podano mamie chemioterapię na powiększoną śledzionę i w...