Małopłytkowość (trombocytopenia)

Małopłytkowość (trombocytopenia) oznacza liczbę płytek krwi poniżej 150 tys./mm3. To najczęściej występująca nabyta skaza krwotoczna.

Istnieje wiele przyczyn prowadzących do obniżenia wartości płytek krwi (trombocytów) poniżej dolnej granicy normy. W większości przypadków nabyte skazy małopłytkowe wywołane są skróceniem czasu życia krwinek płytkowych (małopłytkowości "obwodowe"). Zwykle zalicza się je do schorzeń immunologicznych. Mowa tu o samoistnej skazie małopłytkowej, trombocytopenii poprzetoczeniowej, polekowej, powstałej w innych reakcjach immunologicznych oraz towarzyszącej różnym schorzeniom.

Drugą grupę nabytych skaz małopłytkowych stanowią małopłytkowości objawowe (zwane również "centralnymi"), wywołane zaburzeniami tworzenia megakariocytów. Przypomnę w tym miejscu, iż trombocyty powstają z dużych komórek zwanych megakariocytami (płytki krwi tworzą się po odfragmentowaniu od megakariocytów). Te komórki towarzyszą chorobom rozrostowym układu krwiotwórczego, jak białaczki czy chłoniaki, bądź są wyrazem nabytej niewydolności układu krwiotwórczego.

Do znacznie rzadszych schorzeń należą skazy małopłytkowe wywołane wrodzonym brakiem produkcji megakariocytów w szpiku. Skazy krwotoczne spowodowane zaburzeniami czynności płytek krwi przy prawidłowej lub nawet zwiększonej ich liczbie zaliczane są do tzw. trombocytopatii.

W małopłytkowościach objawy skazy krwotocznej pojawiają się z chwilą, gdy liczba płytek krwi obniży się do 30 tys./mm3 i mniej. Typową cechą dla trombocytopenii są krwawienia skórno-śluzówkowe. Wybroczyny najobficiej ujawniają się na kończynach i tułowiu, rzadziej na twarzy oraz błonie śluzowej jamy ustnej. Występują także większe podbiegnięcia krwawe, charakterystyczne pierścieniowate wylewy w miejscach nakłuć, jak również nawracające krwawienia z nosa, przewodu pokarmowego, krwiomocz, krwotoki z dróg rodnych u kobiet. Bezpośrednią przyczyną śmierci bywają krwawienia do centralnego układu nerwowego. Nadmierne i obfite są krwawienia po zadraśnięciach i urazach.

W rozpoznaniu istotną rolę odgrywają objawy kliniczne i wyniki badań laboratoryjnych głównie morfologii krwi. Ważne w stawianiu diagnozy jest wykluczenie tzw. małopłytkowości rzekomej (pseudotrombocytopenia), która jest wyłącznie artefaktem laboratoryjnym i wynika z aglutynacji (sklejania się) płytek we krwi pobranej do probówki z EDTA.

EDTA (etyleno-dwuamino-czterooctan) jest głównym antykoagulantem stosowanym do badań hematologicznych. To środek przeciwkrzepliwy hamujący agregację płytek i powstawanie skrzepu. Dopiero pobranie krwi do probówki z inną substancją przeciwkrzepliwą jak heparyna lub cytrynian, wykazuje prawidłową liczbę płytek.

Inne przyczyny pseudotrombocytopenii to: obecność płytek olbrzymich niezliczanych przez analizator, wiązanie płytek z neutrofilami, obecność zimnych aglutynin.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.
2) W. Kawalec, K. Kubicka: "Pediatria".

Zobacz pytania do lekarza na Forum Hematologia | Dodaj swoje pytanie »
  • Brak poprawy w leczeniu małopłytkowości

    Jan: Mam małopłytkowość od 2010 roku obecnie dostaję vidazę jestem po 5 serii po niej nie ma zbyt dużej poprawy wyników,jak długo mogę żyć?...

    zaniepokojona: Witam, czy mogłabym zapytać z jakim poziomem płytek obecnie się borykasz? Dlaczego vidaza? To jest lek na problemy białymi lub czerwonymi krwinkami a chyba mówimy o małopłytkowości? Czy została ona zdiagnozowana jak skutek innej choroby? Czy zastoso...

  • Specjalista od czerwienicy prawdziwej

    Klaudia: Witam, Czy ktoś zna dobrego specjalistę od tej choroby w Trójmieście? Proszę o namiary na e-maill. I pytanie czy dzięki transplatacji szpiku kostnego można zastopować lub zminimalizować chorobę ? Z góry serdecznie dziękuję!...

    Małgorzata: Doktor Andrzej Mital, Uniwerysteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku. Z tego co wiem, to przy czerwienicy prawdziwej nie jest możliwy przeszczep szpiku...Są upusty, stosuje sie lek hydroksymocznik.. to choroba przewlekła....

  • Żelazo dla dorosłych

    marianna: Dorosly syn ma chorobe Lesniewskiego Crona ma duze niedobory zelaza przypisany SORBIFER 160mg zle toleruje ma biegunki czy jest lepiej przyswajalne zelazo...

    Ewa: Witaj Ja również źle tolerowałam Sorbifer , teraz biorę Tardyferon Fol i jest tak jak bym wogóle nie brała, żadnych skutków ubocznych i żelazo ładnie poszło w górę....