Niedokrwistość chorób przewlekłych

Niedokrwistość chorób przewlekłych (ACD) rozwija się wtórnie w przebiegu chorób przewlekłych (zapalenia, zakażenia, nowotwory, urazy), stąd obecnie określana jest także jako niedokrwistość zapalna.

ACD to prawdopodobnie druga co do częstości występowania anemia po niedokrwistości z niedoboru żelaza. Jej częstość rośnie z wiekiem.

Przyczyny niedokrwistości chorób przewlekłych

Do rozwoju niedokrwistość chorób przewlekłych prowadzą co najmniej trzy przyczyny: skrócony czas życia erytrocytów zależny od nasilenia procesów immunologicznych, niewydolność erytropoezy oraz nieprawidłowe uwalnianie żelaza z magazynów (z ferrytyny). Najczęściej do ACD prowadzą zakażenia bakteryjne, pasożytnicze i grzybicze, nowotwory złośliwe, choroby autoimmunologiczne (reumatoidalne zapalenie stawów - RZS, toczeń układowy - SLE, układowe zapalenie naczyń) oraz przewlekłe zakażenia dróg moczowych.

Zaobserwowano, że w wyniku toczącego się procesu zapalnego w organizmie makrofagi i limfocyty zwiększają wytwarzanie cytokin czyli komórek biorących udział w reakcji odpornościowej. Te substancje stymulują syntezę białek ostrej fazy - apoferrytyny, laktoferyny. Apoferrytna, wiążąc jony żelaza, utrudnia zarówno wykorzystanie Fe do syntezy hemoglobiny, jak i jego wydalanie z organizmu. Konsekwencją tego procesu jest przeładowanie ustroju jonami żelaza, prowadzące do zmniejszenia syntezy transferryny i spadku liczby receptorów dla niej na powierzchni erytroblastów. Ponadto cytokiny hamując uwalnianie erytropoetyny (hormon stymulujący różne etapy erytropoezy), nasilają zaburzenie wytwarzania prekursorów czerwonokrwinkowych, czego objawem jest hipoplazja układu czerwonokrwinkowego w szpiku. Niedokrwistość rozwija się kilka miesięcy po ujawnieniu choroby podstawowej.

Objawy niedokrwistości chorób przewlekłych

Objawy kliniczne są takie jak ogólnie w anemii, a dodatkowo występują objawy związane z chorobą podstawową. Opisywany rodzaj niedokrwistości cechuje się miernym nasileniem, jest najczęściej normocytowa i normobarwliwa. Zmiany zachodzące w szpiku mają odzwierciedlenie w surowicy w postaci zaburzeń metabolizmu żelaza, stąd niedokrwistość w przebiegu chorób przewlekłych należy różnicować z niedokrwistością z niedoboru żelaza. W przebiegu ACD obserwuje się nieprawidłowości w surowicy w postaci obniżonego stężenia Fe, transferryny i TIBC, natomiast poziom ferrytyny jest podwyższony lub w normie. W leczeniu najważniejsze miejsce zajmuje zwalczanie choroby podstawowej.

W ciężkich przypadkach niedokrwistości konieczne staje się przetoczenie krwi. W sytuacji małego stężenia erytropoetyny produkowanej w ustroju (endogennej), często korzystne bywa leczenie erytropoetyną egzogenną. Można zastosować ludzką rekombinowaną erytropoetynę α i β albo darbepoetynę.

Leczenie niedokrwistości chorób przewlekłych

Leczenie niedokrwistości chorób przewlekłych trwa 2-3 miesiące. Przed jego rozpoczęciem należy sprawdzić stężenie żelaza w surowicy i w przypadku niedoboru zastosować preparaty żelaza najlepiej droga pozajelitową. Należy również wykluczyć niedobór kwasu foliowego i witaminy B12, ponieważ może to zmniejszyć skuteczność leczenia.

Erytropoetyna jest przeciwwskazana u chorych z opornym na leczenie nadciśnieniem tętniczym, ponieważ lek może nasilić nadciśnienie, oraz u pacjentów z nadwrażliwością na erytropoetynę. Z działań niepożądanych poza nadciśnieniem tętniczym mogą wystąpić: nadkrzepliwość z zakrzepicą naczyń, drgawki oraz wybiórcza aplazja erytrocytowa spowodowana obecnością przeciwciał przeciwko erytropoetynie.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.

Serwis nowotworowe.pl ma charakter edukacyjno-informacyjny, jego lektura nie zastępuje porady lekarskiej.
Copyright © nowotworowe.pl Kopiowanie artykułów lub ich fragmentów bez pisemnej zgody jest zabronione.