Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Niedokrwistość z niedoboru żelaza oznacza niedokrwistość powstałą wskutek zmniejszonej syntezy hemoglobiny i innych enzymów zawierających żelazo, z powodu obniżonego stężenia tego pierwiastka w surowicy krwi. To najczęstsza postać niedokrwistości u dorosłych (ok. 80%, w większości dotyczy kobiet) i u dzieci.

W powstawaniu niedokrwistości z niedoboru żelaza można wyróżnić trzy okresy: utajony niedobór żelaza w magazynach ustrojowych, tzw. syderopenia bez niedokrwistości, niedobór żelaza koniecznego do erytropoezy, niedokrwistość z niedoboru żelaza.

Już w pierwszym okresie pojawiają się objawy w postaci: ogólnego osłabienia, bólów i zawrotów głowy, braku łaknienia. W kolejnych fazach dołączają się: senność lub rozdrażnienie, apatia, szybkie męczenie się, kołatanie serca. W badaniu przedmiotowym stwierdza się bladość skóry, śluzówek jamy ustnej i spojówek, zmiany troficzne nabłonków, łamliwość i kruchość paznokci, nadżerki w kącikach ust, przerzedzenie i łamliwość włosów. U dzieci może dojść do zahamowania wzrostu i przyrostu masy ciała. Niekiedy mogą pojawić się objawy długotrwałego niedoboru żelaza nie związane z niedokrwistością, takie jak: wybiórczy apetyt (np. na kredę, krochmal, glinę), ból, pieczenie i wygładzenie powierzchni języka, suchość skóry, prążkowanie i bladość paznokci, cienkie, łatwo wypadające włosy.

Rozpoznanie niedokrwistości z niedoboru żelaza


Rozpoznanie niedokrwistości z niedoboru żelaza można postawić na podstawie objawów klinicznych oraz badań laboratoryjnych, szczególnie tych określających wskaźniki czerwonokrwinkowe. W morfologii zaznacza się obniżenie stężenia hemoglobiny (Hb) poniżej 10,0 g/d (w niedokrwistości łagodnej), obniżenie hematokrytu, obniżenie liczby erytrocytów.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza zaliczana jest do niedokrwistości mikrocytowych, o czym świadczy średnia objętość krwinki czerwonej - MCV zwykle poniżej 82 fl, oraz hipochromiczych, ponieważ średnie stężenie Hb-MCH wynosi <27 pg. We krwi obwodowej stwierdza się leukopenię, obecność małych erytrocytów, z niską zawartością Hb, poza tym zaznacza się poikilocytoza (różny kształt krwinek) i anizocytoza (różna wielkość krwinek). Szpik jest bogatokomórkowy, ze zwiększonym odsetkiem komórek układu erytroblastów.

Inne badania laboratoryjne dotyczą parametrów gospodarki żelazowej: zmniejszone stężenie ferrytyny, żelaza w surowicy, zwiększony poziom transferryny (mierzony jako całkowita zdolność wiązania żelaza - TIBC), zmniejszone wysycenie transferryny. W celu ustalenia przyczyny niedokrwistości wykonuje się szereg badań dodatkowych, np. endoskopię górnego czy dolnego odcinka przewodu pokarmowego, w celu wykrycia miejsca ewentualnego krwawienia.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza wymaga różnicowania z innymi rodzajami niedokrwistości, np. w przebiegu zakażeń czy z równoczesnym niedoborem kwasu foliowego (tzw. niedokrwistość bimorficzna). Kiedy istnieje wątpliwość najlepszym sposobem na potwierdzenie rozpoznania jest próbne podanie żelaza i następowy wzrost retikulocytozy.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Kostowski, Z. Herman: "Farmakologia", Tom I.
2) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.

Zobacz pytania do lekarza na Forum Hematologia | Dodaj swoje pytanie »
  • Eozynofilia u 11 latki bóle wielostawowe

    Emilia: Witam Panie Profesorze, bardzo proszę, aby zerknął Pan okiem na wyniki mojej córki. Ma 11 lat, od sierpnia dokuczają jej bóle stawów, początkowo kolan, następnie bioder. Teraz doszły opasające bóle klatki piersiowej (pojawiły się raz), czasem szyi. ...

    P.: Czy zdiagnozowano juz pani córkę?...

  • Czerwienica

    Żaneta: Szukam ludzi z czerwienicą prawdziwą, proszę o kontakt Pozdrawiam...

    Magda: Pani Żaneto, na czerwienicę choruję od 5 lat, mam 39 lat.Pozdrawiam....

  • Ziarnistość toksyczna w granulocytach

    Magda: Witam! Zdaję sobie sprawę z tego, że forum nie jest dobrym miejscem na stawianie rozpoznań czy wnikliwą analizę badań, zawsze się tego wystrzegam..ale czekając na wizytę u hematologa chciałabym dowiedzieć się czegoś konkretnego o ziarnistości toksycz...

    majk: hej Może świadczyć o odczynie białaczkowym (nie mylić z białaczką!!! ) występującym w wielu chorobach np. zapalnych. Hematolog powinien zlecić dodatkowe badania...