Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Niedokrwistość z niedoboru żelaza oznacza niedokrwistość powstałą wskutek zmniejszonej syntezy hemoglobiny i innych enzymów zawierających żelazo, z powodu obniżonego stężenia tego pierwiastka w surowicy krwi. To najczęstsza postać niedokrwistości u dorosłych (ok. 80%, w większości dotyczy kobiet) i u dzieci.

W powstawaniu niedokrwistości z niedoboru żelaza można wyróżnić trzy okresy: utajony niedobór żelaza w magazynach ustrojowych, tzw. syderopenia bez niedokrwistości, niedobór żelaza koniecznego do erytropoezy, niedokrwistość z niedoboru żelaza.

Już w pierwszym okresie pojawiają się objawy w postaci: ogólnego osłabienia, bólów i zawrotów głowy, braku łaknienia. W kolejnych fazach dołączają się: senność lub rozdrażnienie, apatia, szybkie męczenie się, kołatanie serca. W badaniu przedmiotowym stwierdza się bladość skóry, śluzówek jamy ustnej i spojówek, zmiany troficzne nabłonków, łamliwość i kruchość paznokci, nadżerki w kącikach ust, przerzedzenie i łamliwość włosów. U dzieci może dojść do zahamowania wzrostu i przyrostu masy ciała. Niekiedy mogą pojawić się objawy długotrwałego niedoboru żelaza nie związane z niedokrwistością, takie jak: wybiórczy apetyt (np. na kredę, krochmal, glinę), ból, pieczenie i wygładzenie powierzchni języka, suchość skóry, prążkowanie i bladość paznokci, cienkie, łatwo wypadające włosy.

Rozpoznanie niedokrwistości z niedoboru żelaza


Rozpoznanie niedokrwistości z niedoboru żelaza można postawić na podstawie objawów klinicznych oraz badań laboratoryjnych, szczególnie tych określających wskaźniki czerwonokrwinkowe. W morfologii zaznacza się obniżenie stężenia hemoglobiny (Hb) poniżej 10,0 g/d (w niedokrwistości łagodnej), obniżenie hematokrytu, obniżenie liczby erytrocytów.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza zaliczana jest do niedokrwistości mikrocytowych, o czym świadczy średnia objętość krwinki czerwonej - MCV zwykle poniżej 82 fl, oraz hipochromiczych, ponieważ średnie stężenie Hb-MCH wynosi <27 pg. We krwi obwodowej stwierdza się leukopenię, obecność małych erytrocytów, z niską zawartością Hb, poza tym zaznacza się poikilocytoza (różny kształt krwinek) i anizocytoza (różna wielkość krwinek). Szpik jest bogatokomórkowy, ze zwiększonym odsetkiem komórek układu erytroblastów.

Inne badania laboratoryjne dotyczą parametrów gospodarki żelazowej: zmniejszone stężenie ferrytyny, żelaza w surowicy, zwiększony poziom transferryny (mierzony jako całkowita zdolność wiązania żelaza - TIBC), zmniejszone wysycenie transferryny. W celu ustalenia przyczyny niedokrwistości wykonuje się szereg badań dodatkowych, np. endoskopię górnego czy dolnego odcinka przewodu pokarmowego, w celu wykrycia miejsca ewentualnego krwawienia.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza wymaga różnicowania z innymi rodzajami niedokrwistości, np. w przebiegu zakażeń czy z równoczesnym niedoborem kwasu foliowego (tzw. niedokrwistość bimorficzna). Kiedy istnieje wątpliwość najlepszym sposobem na potwierdzenie rozpoznania jest próbne podanie żelaza i następowy wzrost retikulocytozy.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Kostowski, Z. Herman: "Farmakologia", Tom I.
2) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.

Zobacz pytania do lekarza na Forum Hematologia | Dodaj swoje pytanie »

  • Rola żelaza przy drętwiejących rękach

    irena: Co w organizmie spełna żelazo dlaczego mi ręce drętfieją a przeważnie środkowe...

    Mateusz: żelazo chyba niema z tym nic wspólnego ja mam tak samo z dłońmi i stopami zażywam witaminę b1ib6 w 70 % pomaga :)...

  • Neuropatia po winkrystynie

    Mateusz: Witam mam 17 lat leczę się chemią od stycznia ostatnio przyjąłem 10 cykl z co tygodniowej chemii. Wiec tak winkrystyna wywołała neuropatie strasznie mnie bolą stopy nie mogę w nocy przez to spać moje pytanie brzmi kiedy to minie czy wgl minie, znacie...

    Elzbieta: Nowotwór tworzy się w kwasnym srdowisku tak jak grzyb który rosnie na kwasnym podłozu.Negatywne emocje pewnego rodzaju powodują zakwaszenie ustroju.rak ginie w srodowisku zasadowym....

  • Obniżone płytki krwi

    zbyszek: Płytki krwi na cytrynian Zrobiłem badania krwi mam 109 a powinno być 140-440...

    Mateusz: Przy chemii te płytki są dobre jeszcze dobre gdyż mogą nawet spaść do 15 lub mniej jak było w moim przypadku wtedy przetacza się płytki nie krew potem lekarze przepisują cyklonamine i rutinoscorbin :)...