Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Niedokrwistość z niedoboru żelaza oznacza niedokrwistość powstałą wskutek zmniejszonej syntezy hemoglobiny i innych enzymów zawierających żelazo, z powodu obniżonego stężenia tego pierwiastka w surowicy krwi. To najczęstsza postać niedokrwistości u dorosłych (ok. 80%, w większości dotyczy kobiet) i u dzieci.

W powstawaniu niedokrwistości z niedoboru żelaza można wyróżnić trzy okresy: utajony niedobór żelaza w magazynach ustrojowych, tzw. syderopenia bez niedokrwistości, niedobór żelaza koniecznego do erytropoezy, niedokrwistość z niedoboru żelaza.

Już w pierwszym okresie pojawiają się objawy w postaci: ogólnego osłabienia, bólów i zawrotów głowy, braku łaknienia. W kolejnych fazach dołączają się: senność lub rozdrażnienie, apatia, szybkie męczenie się, kołatanie serca. W badaniu przedmiotowym stwierdza się bladość skóry, śluzówek jamy ustnej i spojówek, zmiany troficzne nabłonków, łamliwość i kruchość paznokci, nadżerki w kącikach ust, przerzedzenie i łamliwość włosów. U dzieci może dojść do zahamowania wzrostu i przyrostu masy ciała. Niekiedy mogą pojawić się objawy długotrwałego niedoboru żelaza nie związane z niedokrwistością, takie jak: wybiórczy apetyt (np. na kredę, krochmal, glinę), ból, pieczenie i wygładzenie powierzchni języka, suchość skóry, prążkowanie i bladość paznokci, cienkie, łatwo wypadające włosy.

Rozpoznanie niedokrwistości z niedoboru żelaza


Rozpoznanie niedokrwistości z niedoboru żelaza można postawić na podstawie objawów klinicznych oraz badań laboratoryjnych, szczególnie tych określających wskaźniki czerwonokrwinkowe. W morfologii zaznacza się obniżenie stężenia hemoglobiny (Hb) poniżej 10,0 g/d (w niedokrwistości łagodnej), obniżenie hematokrytu, obniżenie liczby erytrocytów.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza zaliczana jest do niedokrwistości mikrocytowych, o czym świadczy średnia objętość krwinki czerwonej - MCV zwykle poniżej 82 fl, oraz hipochromiczych, ponieważ średnie stężenie Hb-MCH wynosi <27 pg. We krwi obwodowej stwierdza się leukopenię, obecność małych erytrocytów, z niską zawartością Hb, poza tym zaznacza się poikilocytoza (różny kształt krwinek) i anizocytoza (różna wielkość krwinek). Szpik jest bogatokomórkowy, ze zwiększonym odsetkiem komórek układu erytroblastów.

Inne badania laboratoryjne dotyczą parametrów gospodarki żelazowej: zmniejszone stężenie ferrytyny, żelaza w surowicy, zwiększony poziom transferryny (mierzony jako całkowita zdolność wiązania żelaza - TIBC), zmniejszone wysycenie transferryny. W celu ustalenia przyczyny niedokrwistości wykonuje się szereg badań dodatkowych, np. endoskopię górnego czy dolnego odcinka przewodu pokarmowego, w celu wykrycia miejsca ewentualnego krwawienia.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza wymaga różnicowania z innymi rodzajami niedokrwistości, np. w przebiegu zakażeń czy z równoczesnym niedoborem kwasu foliowego (tzw. niedokrwistość bimorficzna). Kiedy istnieje wątpliwość najlepszym sposobem na potwierdzenie rozpoznania jest próbne podanie żelaza i następowy wzrost retikulocytozy.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Kostowski, Z. Herman: "Farmakologia", Tom I.
2) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.

Zobacz pytania do lekarza na Forum Hematologia | Dodaj swoje pytanie »
  • Czerwienica

    Żaneta: Szukam ludzi z czerwienicą prawdziwą, proszę o kontakt Pozdrawiam...

    Magda: Pani Żaneto, na czerwienicę choruję od 5 lat, mam 39 lat.Pozdrawiam....

  • Ziarnistość toksyczna w granulocytach

    Magda: Witam! Zdaję sobie sprawę z tego, że forum nie jest dobrym miejscem na stawianie rozpoznań czy wnikliwą analizę badań, zawsze się tego wystrzegam..ale czekając na wizytę u hematologa chciałabym dowiedzieć się czegoś konkretnego o ziarnistości toksycz...

    majk: hej Może świadczyć o odczynie białaczkowym (nie mylić z białaczką!!! ) występującym w wielu chorobach np. zapalnych. Hematolog powinien zlecić dodatkowe badania...

  • Szpiczak Thalidomide-

    Michał: Witam Mam 39lat W grudniu 2014r zdiagnozowano u mnie szpiczaka mnogiego Po wielu badaniach 2x szpik, genetyka, rentgen ze względu na zmiany w potylicy zostałem skierowany do szpitala aby rozpocząć leczenie schematem VTD VELCADE-Thalidomide-Dexa...

    Michał: LEK UDAŁO SIE ZAŁATWIĆ Bardzo dziekuje za wsparcie Leczony jestem na hematologii w Koperniku ŁÓdź Poza tą wpadką nie moge powiedzic złego słowa Procedury zatwierdzenia w ministerstwie trwają podobno miesiąc, a wydaje mi się że bir...