Powikłania chemioterapii przeciwnowotworowej

Powikłania chemioterapii przeciwnowotworowej to:

Nudności i wymioty


Nudności i wymioty zwykle występują w ciągu pierwszych 24 godz., ale mogą również pojawić się w 2, 3 dobie lub kilka dni po zakończeniu chemioterapii. Nudności i wymioty są powikłaniem wielu, choć nie wszystkich chemioterapeutyków (leków stosowanych w chemioterapii; inaczej leki cytostatyczne, cytostatyki). Najczęściej powikłanie to występuje po cisplatynie. Konsekwencją wymiotów może być odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe, dlatego niezbędne jest nawadnianie chorego. Przed podaniem cytostatyków warto zastosować profilaktycznie leki przeciwwymiotne.

Uszkodzenie szpiku kostnego i wpływ na odporność organizmu


Szpik niszczony jest najbardziej między 6. a 14. dniem leczenia, później następuje jego regeneracja. Odwracalne uszkodzenie szpiku jest głównym powodem stosowania średnio 3-4 tygodniowych przerw między cyklami leczenia. Objawy: gorączka, zakażenia bakteryjne i grzybicze, zmniejszona odporność, skaza krwotoczna, niedokrwistość.

Uszkodzenie nerek i układu moczowego oraz zaburzenia wodno-elektrolitowe


Największy potencjał uszkadzający nerki ma cisplatyna. W przypadku guzów bardzo wrażliwych na chemioterapię, po podaniu leków dochodzi do masywnego rozpadu nowotworu i wielu zaburzeń, które przede wszystkim uszkadzają nerki. Takie powikłanie nazywane jest ostrym zespołem rozpadu guza i przyczynia się do ostrej niewydolności nerek.

Objawy zaburzeń elektrolitowych, a konkretnie spadku poziomu magnezu w organizmie to: osłabienie mięśniowe, uczucie drętwienia kończyn, zmiany w psychice, napady tężyczki (drgawek).

Uszkodzenie serca


Serce uszkadzają głównie tzw. antybiotyki antracyklinowe. Objawy pojawiają się w trakcie lub tuż po zakończeniu terapii. Wśród objawów uszkodzenia serca wymienia się: zaburzenia rytmu serca, objawy zapalenia osierdzia i mięśnia sercowego, niedokrwienie serca i ostrą niewydolność serca.

Uszkodzenie układu nerwowego


Do uszkodzenia układu nerwowego przyczynia się bardzo wiele chemioterapeutyków. Objawia się ono zaburzeniami czucia, ruchu lub jednym i drugim. Lek o nazwie cisplatyna uszkadza nerwy słuchowe doprowadzając nawet do ogłuchnięcia. Czasem dochodzi również do uszkodzenia mózgu. Niestety, leczenie zapobiegające tym powikłaniom jest zwykle nieskuteczne.

Uszkodzenie układu pokarmowego


Najczęściej dochodzi do zapalenia błony śluzowej jamy ustnej i przełyku, co skutkuje trudnościami w przełykaniu. Jama ustna jest zaczerwieniona, obrzęknięta, z czasem tworzą się nadżerki, owrzodzenia, a nawet dochodzi do martwicy. Zapalenie może dotyczyć również jelit, co najczęściej objawia się biegunką.

Uszkodzenie płuc


Najczęściej płuca uszkadza lek o nazwie bleomycyna. Wiele innych leków cytostatycznych również niekorzystnie wpływa na układ oddechowy. Już w trakcie podawania chemioterapeutyków pojawia się gorączka i objawy niewydolności oddechowej. Z czasem może nawet dojść do poważnego powikłania, jakim jest włóknienie płuc.

Powikłania naczyniowe


W trakcie chemioterapii może dochodzić do powstawania skrzeplin w świetle naczyń. Zdarza się, że takie skrzepliny zatykają naczynia płucne. Rozwija się tzw. zatorowość płucna - bardzo ciężkie powikłanie, nieraz grożące szybką śmiercią pacjenta. Ponadto może pojawić się zapalenie żyły w miejscu podania.

Powikłania po pęknięciu naczynia, do którego podawano lek


Część leków cytostatycznych wymaga ostrożnego podawania do naczynia, gdyż po jego przypadkowym pęknięciu może dojść do martwicy znajdujących się w sąsiedztwie tkanek.

Konsekwencją bywa więc uszkodzenie mięśni i nerwów, powstawanie głębokich owrzodzeń, a nawet upośledzenie poruszania kończynami.

Uszkodzenie skóry i włosów


Powikłaniem najczęściej kojarzonym z chemioterapią jest utrata włosów. Na ogół jest ona odwracalna i występuje po bardzo wielu lekach. Ponadto niekiedy skóra staje się nadwrażliwa na światło (np. podczas stosowania metotreksatu).

Wpływ kancerogenny i teratogenny


Wpływ kancerogenny (sprzyjający rozwojowi nowotworów) i teratogenny (powodujący uszkodzenie lub śmierć płodu). Po wielu latach, pod wpływem leczenia chemioterapeutykami mogą rozwijać się wtórne nowotwory, np. ostre białaczki. Okres ciąży i karmienia piersią jest przeciwwskazaniem do zastosowania leków cytostatycznych. Oczywiście każdą sytuację, w której ciężarna kobieta wymaga leczenia cytostatykami należy rozpatrywać indywidualnie. Niekiedy decyzje w tej trudnej kwestii bywają dramatyczne.

Anna Adamska

Zobacz pytania do lekarza na Forum Nowotwory | Dodaj swoje pytanie »
  • Czy to białaczka?

    Roksana: Witam, od jakiegoś czasu (2 lata) dokuczają mi nocne poty, myślałam że to nerwy albo przez zaburzenia hormonalne (podwyższona prolaktyna). Ale od jakiegoś czasu doszły inne objawy. Wszystko zaczęło się od czerwca tego roku od zatrucia pokarmowego roz...

    Karolina: Czasem objawy nerwicy moga tak przebiegac, dzieje sie cos stresujacego, niepokój? lęk?...

  • Badania kontrolne osoby palącej nałogowo

    Adam: Witam! Chciałbym zapytać, jakie badania kontrolne powinna zrobić osoba w wieku 50-ciu lat, paląca 1 paczkę papierosów dziennie, nie mająca żadnych objawów chorobowych (głownie chodzi mi o wykrycie chorób nowotworowych)?...

    kazek: rzuć palenie...

  • Poszukiwane osoby bojące się chemioterapii

    Ela Pożarowska: Witam wszystkich. Nazywam się Elżbieta Pożarowska], na codzień jestem m.in, terapeutą w Poradni Psychoonkologicznej w Centrum Onkologii - Instytucie im. M. Skłodowskiej - Curie w Warszawie. W swojej praktyce często spotykam się z tym, że pacjenci, u ...

    Ania: witam pani Elu też borykam się z tym problemem,ponieważ mama moja ma raka jelita grubego i obecnie oczekuje na termin operacji w waszej klinice ,jest to dla nas temat trudny i nieznany ,chętnie dowiedziałabym się jak można zminimalizować skutki ubocz...