Późne powikłania popromienne radioterapii

Późne powikłania popromienne występują w tkankach i narządach jak np. nerka, serce, mózg, rdzeń kręgowy, mięśnie, kości, chrząstki, duże naczynia tętnicze, drogi żółciowe.

Wystąpienie późnego odczynu i jego nasilenie jest trudne do przewidzenia. Ujawnia się on nagle i jest nieodwracalny. Ryzyko częściowo zależy od dawki całkowitej, dawki frakcyjnej i objętości napromienianego narządu.

Skutek kliniczny może być różny; ograniczone teleangiektazje (uszkodzenie drobnych naczyń) lub zwłóknienie skóry właściwej są niekorzystnym efektem kosmetycznym, ale nie ograniczają przeżycia, natomiast zwłóknienie i zanik nerki, marskość wątroby, niedrożność jelit, martwica mózgu lub rdzenia kręgowego, tamponada serca mogą być przyczyną zgonu. Dlatego ten typ odczynów uznaje się za poważne powikłanie RT obniżające jej skuteczność.

Do późnych powikłań popromiennych należy także efekt teratogenny w wyniku narażenia płodu nawet na bardzo małe dawki promieniowania jonizującego. Karcinogeneza popromienna oznacza wzrost ryzyka na zachorowania na białaczki (wszystkie z wyjątkiem przewlekłej białaczki limfocytowej), raka piersi, ślinianek, tarczycy, jelita grubego, żołądka, wątroby, płuca, jajnika i skóry. Do tego typu nowotworów może dojść nawet po zastosowaniu niewielkich dawek promieniowania jonizującego. Czas od ekspozycji do ujawnienia się nowotworu wynosi średnio 20 lat, natomiast w przypadku białaczek może być o połowę krótszy.

Ostatnim już późnym powikłanie popromiennym są nowotwory wtórne. Mowa tu np. o raku odbytnicy, pęcherza moczowego, trzonu macicy, mięsakach kości. Nowotwory wtórne występują w tkankach i narządach, w których podana dawka promieniowania była duża. Typowym rakiem popromiennym jest rak wrzecionowatokomórkowy skóry, który rozwija się wyłącznie w skórze wcześniej napromienianej, często wykazującej cechy zwłóknienia lub teleangiektazji popromiennych.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.

Zobacz pytania do lekarza na Forum Nowotwory | Dodaj swoje pytanie »

  • Obfita potliwość a czerwienica prawdziwa

    Terea: Mam 62 lata . Od 15 lat choruje na czerwienice. Czy nadmierna a nawet bardzo obfita potliwość tonormalny objaw przy tej chorobie? Co ewentualnie można zrobić by ją zlikwidować....

    medicus: Potliwość raczej nie jest związana z tą chorobą. Raczej to sprawa niezależna. Są leki zmniejszające wydzielanie gruczołów potowych. Najlepiej w tej sprawie skonsultować się z dermatologiem....

  • Niedobór czynnika VII

    Piotr: Chciałem zapytać gdzie można znaleźć informacje na temat niedoboru czynnika VII mój wynik to 67% - norma 70-120% czy to już choroba?...

    medicus: Proszę się tym w ogóle nie przejmować. Taki wynik jest w granicach błędu laboratoryjnego (około 10% normy). Nie ma taki wynik znaczenia klinicznego....

  • Witaminy a nocna napadowa chemoglobinuria

    klonik111: Witam!Chciałam się dowiedzieć czy mozna łykac witaminy mając NOCNĄ NAPADOWĄ CHEMOGLOBINURIĘ?Jakie Pani mogła by polecić witaminy?Co pomoże organizmowi walczyć z tą chorobą?Prócz leków?Z góry dziękuję!Pozdrawiam...

    medicus: Bardzo duże znaczenie ma niedopuszczanie do sytuacji, które mogą wyzwolić napad choroby. Leczenie zależy od stanu chorego. Pacjentom przetacza się koncentrat krwinek czerwonych, uzupełniania żelazo i kwas foliowy, witamina B12. Ponadto zastosowanie z...