Późne powikłania popromienne radioterapii

Późne powikłania popromienne występują w tkankach i narządach jak np. nerka, serce, mózg, rdzeń kręgowy, mięśnie, kości, chrząstki, duże naczynia tętnicze, drogi żółciowe.

Wystąpienie późnego odczynu i jego nasilenie jest trudne do przewidzenia. Ujawnia się on nagle i jest nieodwracalny. Ryzyko częściowo zależy od dawki całkowitej, dawki frakcyjnej i objętości napromienianego narządu.

Skutek kliniczny może być różny; ograniczone teleangiektazje (uszkodzenie drobnych naczyń) lub zwłóknienie skóry właściwej są niekorzystnym efektem kosmetycznym, ale nie ograniczają przeżycia, natomiast zwłóknienie i zanik nerki, marskość wątroby, niedrożność jelit, martwica mózgu lub rdzenia kręgowego, tamponada serca mogą być przyczyną zgonu. Dlatego ten typ odczynów uznaje się za poważne powikłanie RT obniżające jej skuteczność.

Do późnych powikłań popromiennych należy także efekt teratogenny w wyniku narażenia płodu nawet na bardzo małe dawki promieniowania jonizującego. Karcinogeneza popromienna oznacza wzrost ryzyka na zachorowania na białaczki (wszystkie z wyjątkiem przewlekłej białaczki limfocytowej), raka piersi, ślinianek, tarczycy, jelita grubego, żołądka, wątroby, płuca, jajnika i skóry. Do tego typu nowotworów może dojść nawet po zastosowaniu niewielkich dawek promieniowania jonizującego. Czas od ekspozycji do ujawnienia się nowotworu wynosi średnio 20 lat, natomiast w przypadku białaczek może być o połowę krótszy.

Ostatnim już późnym powikłanie popromiennym są nowotwory wtórne. Mowa tu np. o raku odbytnicy, pęcherza moczowego, trzonu macicy, mięsakach kości. Nowotwory wtórne występują w tkankach i narządach, w których podana dawka promieniowania była duża. Typowym rakiem popromiennym jest rak wrzecionowatokomórkowy skóry, który rozwija się wyłącznie w skórze wcześniej napromienianej, często wykazującej cechy zwłóknienia lub teleangiektazji popromiennych.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.

Zobacz pytania do lekarza na Forum Nowotwory | Dodaj swoje pytanie »

  • Czy kolczyk w języku może wywołać nowotwór?

    Iza: Witam, czy kolczyk w języku może wywołać nowotwór w jamie ustanej ?...

    medicus: Nie stwierdza się takiej zależności w literaturze medycznej....

  • Czy włókniak płuc jest zaraźliwy?

    czy włókniak płuc jest zarażli: Czy włókniak płuc jest zaraźliwy?...

    medicus: Absolutnie nie....

  • Nowotwór a zatkane uszy

    leszek: Witam ,od 3 tygodni mam zatkane prawe ucho,brałem krople do ucha i do nosa i nic mi nie pomogło.laryngolog kazał mi zrobić usg szyj.wszystko jest ok oprucz powiększonych węzłów chłonnych - jeden ma 2,3 cm.dostałem antybiotyk i brałem go 10 dni.ucho m...

    medicus: Radzę z tym problemem udać się na konsultację do onkologa. Jeśli laryngolog nie stwierdza stanów zapalnych w zakresie gardła i zatok węzły chłonne nie powinny być aż tak znacznie powiększone. Może okazać się konieczne pobranie węzła chłonnego celem j...