Późne powikłania popromienne radioterapii

Późne powikłania popromienne występują w tkankach i narządach jak np. nerka, serce, mózg, rdzeń kręgowy, mięśnie, kości, chrząstki, duże naczynia tętnicze, drogi żółciowe.

Wystąpienie późnego odczynu i jego nasilenie jest trudne do przewidzenia. Ujawnia się on nagle i jest nieodwracalny. Ryzyko częściowo zależy od dawki całkowitej, dawki frakcyjnej i objętości napromienianego narządu.

Skutek kliniczny może być różny; ograniczone teleangiektazje (uszkodzenie drobnych naczyń) lub zwłóknienie skóry właściwej są niekorzystnym efektem kosmetycznym, ale nie ograniczają przeżycia, natomiast zwłóknienie i zanik nerki, marskość wątroby, niedrożność jelit, martwica mózgu lub rdzenia kręgowego, tamponada serca mogą być przyczyną zgonu. Dlatego ten typ odczynów uznaje się za poważne powikłanie RT obniżające jej skuteczność.

Do późnych powikłań popromiennych należy także efekt teratogenny w wyniku narażenia płodu nawet na bardzo małe dawki promieniowania jonizującego. Karcinogeneza popromienna oznacza wzrost ryzyka na zachorowania na białaczki (wszystkie z wyjątkiem przewlekłej białaczki limfocytowej), raka piersi, ślinianek, tarczycy, jelita grubego, żołądka, wątroby, płuca, jajnika i skóry. Do tego typu nowotworów może dojść nawet po zastosowaniu niewielkich dawek promieniowania jonizującego. Czas od ekspozycji do ujawnienia się nowotworu wynosi średnio 20 lat, natomiast w przypadku białaczek może być o połowę krótszy.

Ostatnim już późnym powikłanie popromiennym są nowotwory wtórne. Mowa tu np. o raku odbytnicy, pęcherza moczowego, trzonu macicy, mięsakach kości. Nowotwory wtórne występują w tkankach i narządach, w których podana dawka promieniowania była duża. Typowym rakiem popromiennym jest rak wrzecionowatokomórkowy skóry, który rozwija się wyłącznie w skórze wcześniej napromienianej, często wykazującej cechy zwłóknienia lub teleangiektazji popromiennych.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.

Zobacz pytania do lekarza na Forum Nowotwory | Dodaj swoje pytanie »
  • Badania kontrolne osoby palącej nałogowo

    Adam: Witam! Chciałbym zapytać, jakie badania kontrolne powinna zrobić osoba w wieku 50-ciu lat, paląca 1 paczkę papierosów dziennie, nie mająca żadnych objawów chorobowych (głownie chodzi mi o wykrycie chorób nowotworowych)?...

    kazek: rzuć palenie...

  • Objawy wtórnego nowotworu popromiennego

    Romka: Moje pytanie dotyczy ew. dolegliwości i wyników USG i TK jamy brzusznej,miednicy małej i pachwin.Wyszła zmiana w miednicy wielkości 10,8 w USG,a w T K pierwszym mniejsza,a w drugim po kilku imiesiącach liczne zaotrzewnowe węzły chlonne 1,3, i pach...

    zenon: http://www.flavonmax.com/gps/?sponsor=M-351411&lang=EN-US http://www.kups.org.pl/index/?id=184260348236f9554fe9375772ff966e https://www.youtube.com/watch?v=BFadtuerMPY https://www.youtube.com/watch?v=AbH6FrUiRLg https://www.youtube.com/watch...

  • Zgrubienie w nodze

    Natalia: Wiam. W nodze, z przodu goleni mam dziwne zgrubienia. Jedno z nich, najwieksze, wyczulam 2 miesiace temu. Zgrubienia nie sa widoczne, jedynie uniesiona skora jest widoczna pod swtatlo. Zgrubienia sa miekkie. Najwieksze z nich chyba mozna lekko ...

    zenon: http://www.flavonmax.com/gps/?sponsor=M-351411&lang=EN-US http://www.kups.org.pl/index/?id=184260348236f9554fe9375772ff966e https://www.youtube.com/watch?v=BFadtuerMPY https://www.youtube.com/watch?v=AbH6FrUiRLg https://www.youtube.com/watch...