Przeszczepianie komórek krwiotwórczych (przeszczep szpiku)

Przeszczepianie komórek krwiotwórczych ma na celu odbudowę uszkodzonego czy też nieprawidłowo funkcjonującego szpiku. W szpiku odbywa się wytwarzanie elementów krwi (krwiotworzenie). Komórki krwiotwórcze, zwane również macierzystymi, w wyniku licznych podziałów przekształcają się w krwinki czerwone, krwinki białe i płytki krwi.

Jeżeli komórki macierzyste chorego nie mogą poradzić sobie z prawidłowym krwiotworzeniem, wówczas przeszczepione komórki macierzyste przejmują ich funkcję i zapewniają prawidłowe funkcjonowanie szpiku. Dożylne podanie niewielkiej ilości komórek macierzystych pozwala na regenerację układu krwiotwórczego. Przeszczepiane komórki macierzyste mogą być pobierane ze szpiku kostnego, z krwi obwodowej oraz krwi pępowinowej.

Wskazania do przeszczepu szpiku


Istnieje wiele chorób, które mogą być wskazaniem do przeszczepu szpiku. Należą do nich m.in. ostre i przewlekłe białaczki, samoistne włóknienie szpiku, zespoły mielodysplastyczne, szpiczak mnogi, niedokrwistość aplastyczna, ziarnica złośliwa czy chłoniaki nieziarnicze. Decyzja o przeszczepie komórek macierzystych zależy od wielu czynników. Ważne jest na co choruje pacjent, jaki jest jego wiek, stan ogólny oraz czy istnieje możliwość znalezienia zgodnego dawcy.

Dawca i biorca


Chora osoba, która przyjmuje przeszczep, nazywana jest biorcą. Osoba, która oddaje pewną ilość swoich komórek krwiotwórczych, nazywana jest dawcą. Dawca może być spokrewniony lub niespokrewniony z chorym (przeszczep alogeniczny). Ważne, aby komórki dawcy wykazywały zgodność z komórkami biorcy w zakresie tzw. antygenów większych układu zgodności tkankowej (HLA). Banki szpiku dobierają dawców i biorców właśnie pod względem zgodności HLA. Im większa zgodność tym podobieństwo dawcy i biorcy jest większe i istnieją większe szanse na przyjęcie oraz prawidłowe funkcjonowanie przeszczepu. W niektórych przypadkach dawcą może być również sam chory (przeszczep autologiczny).

Przygotowanie do przeszczepu szpiku


Procedura przeszczepiania komórek krwiotwórczych jest bardzo skomplikowana i obarczona wieloma działaniami niepożądanymi. Przed przeszczepem należy pozbyć się szpiku biorcy (tzw. mieloablacja). Postępowanie niszczące szpik biorcy i stwarzające miejsce dla przeszczepu nazywane jest przygotowawczym lub kondycjonującym. Kondycjonowanie polega na napromienieniu całego ciała chorega (radioterapia) i zastosowaniu wysokich dawek chemioterapeutyków (cyklofosfamid, busulfan i inne).

Postępowanie przygotowawcze jest bardzo toksyczne, szczególnie dla starszych osób. Wiadomo ponadto, że organizm ma zdolność rozpoznawania i niszczenia przeszczepionych obcych komórek (odrzucanie przeszczepu). Odpowiadają za to limfocyty. Dlatego za pomocą odpowiednich leków należy "zagłuszyć" limfocyty, aby nie odrzucały komórek macierzystych. Są to tzw. leki immunosupresyjne.

Po dobraniu odpowiedniego dawcy pobiera się od niego szpik. Najczęściej zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym lub lędźwiowym, a szpik pobiera się z kości biodrowej (kolec biodrowy górny tylny). Pobieranie szpiku jest bezpieczne, a zagrożenie wiąże się tylko ze znieczuleniem. Szpik dawcy poddaje się specjalnej obróbce i dopiero po niej przeszczepia choremu.

Anna Adamska

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom II.

Zobacz pytania do lekarza na Forum Hematologia | Dodaj swoje pytanie »

  • Gvhd po przeszczepie szpiku

    Leszek.: Jestem już 1,5 m-ca po przeszczepie szpiku(ostra białaczka).2 tyg.utrzymuje się Gvhd.Jak długo to może jeszcze trwać,czy jest groźne dla życia?Jestem w dobrej kondycji.Leczenie cyklosporyną,sterydami....

    medicus: Co do trwania GVHD czyli choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi to bardzo różnie bywa i zależy od reakcji pacjenta na podane leki w danej fazie schorzenia. Nie można tego w prosty sposób określić. Na temat tej choroby można poczytać na stronach: ...

  • Dieta i leczenie czerwienicy prawdziwej

    Iwona: Czy ta choroba jest wyleczalna lub jak długo będzie się ją leczyć i czy trzeba stosować dietę.Jakie są przyczyny tej choroby ....

    medicus: Na temat czerwienicy prawdziwej szczegółowych informacji można uzyskać na stronach: http://www.nowotworowe.pl/czerwienica_prawdziwa.htm http://pl.wikipedia.org/wiki/Czerwienica_prawdziwa http://www.ukladu-krazenia.choroby.biz/Czerwienica+prawdziwa...

  • Duża ilość płytek krwi i powiększona śledziona

    Iwona: Syn oddawał krew co jakiś czas w kwietniu miał złe wyniki podwyższone płytki krwi dostał wezwanie żeby się zgłosić do lekarza rodzinnego ,lekarz zrobił mu USG i wyszło że ma powiększoną śledzionę o wymiarach 137mm dał mu skierowanie do specjalisty .w...

    gosia: Według klasyfikacji ICD-10 symbolem D45 oznaczona jest czerwienica prawdziwa, nie wiem natomiast co oznacza ten X....